Toonladders oefenen: is dat echt nodig?
Misschien heb je wel eens van toonladders gehoord. Maar wat is een toonladder en waar zijn ze voor? Is het handig om ze te kunnen spelen? In deze blog lees je er meer over. Vroeger leerde je toonladder spelen in de pianoles. Dat was verplichte kost. Als vingeroefening handig, maar als je wat verder bent met piano spelen kun je er nog meer aan hebben.
Wat is een toonladder?
Een toonladder is de basis van de toonsoort. Een toonladder is het basismateriaal van tonen waar een muziekstuk uit is opgebouwd. De meest bekende toonladders zijn de majeur en mineur toonladder. Omdat het het basismateriaal is, is het handig deze te spelen voordat je het muziekstuk gaat instuderen. Je leert daardoor:
- Welke noten je tegenkomt
- Welke akkoorden je kunt verwachten
- Als je wilt weten hoe het muziekstuk in elkaar zit
- Het is een goede vingeroefening
De majeur toonladder
De C majeur toonladder is het gemakkelijkst uit te leggen. Deze toonladder bestaat namelijk alleen uit witte toetsen: C D E F G A B C. Om deze toonladder goed te spelen op een piano of keyboard gebruik je de volgende vingerzetting voor de rechterhand: 1,2,3,1,2,3,4,5 Na je middelvinger, zet je je duim onderdoor naar de F.
Afstanden
Als je de toonladder van C speelt, zie je dat er tussen de meeste witte toetsen een zwarte toets zit, maar niet bij allemaal. Wanneer er tussen 2 witte toetsen een zwarte zit, noemen we dat een grote afstand. Het is een kleine afstand wanneer er tussen 2 witte toetsen géén zwarte toets zit. Ook de afstand tussen een witte toets en de zwarte die ernaast zit, noemen we klein. Bij de majeur toonladder van C zie je de volgende afstanden:
C naar D: groot
D naar E: groot
E naar F: klein (er zit géén zwarte tussen)
F naar G: groot
G naar A: groot
A naar B: groot
B naar C: klein (ook geen zwarte ertussen)
Deze afstanden tussen de tonen zorgen ervoor dat de majeur toonladder klinkt zoals hij klinkt. Wanneer je de toonladder op een andere toon wilt laten beginnen, moet je dus ook deze afstanden aanhouden. Op deze manier kun je zelf iedere majeur toonladder uitrekenen.
De mineur toonladder
Iedere majeur toonladder heeft een mineur toonladder die uit precies dezelfde tonen bestaat. Dit noemen we ook wel de parallel toonladder. Je vindt deze toonladder op de 6e toon van de majeur toonladder. Bij C majeur hoort dus A mineur. De toonladder van A mineur bestaat uit: A, B, C, D, E, F, G, A.
Als je deze toonladder op een piano speelt heb je met de rechterhand ook weer dezelfde vingerzetting als bij C majeur. Maar als je A mineur speelt, klinkt die heel anders. Dit komt doordat de afstanden tussen de tonen anders zijn: groot, klein, groot, groot, klein, groot, groot.
Welke toonladder hoort bij een muziekstuk?
Hoe kom je te weten welke toonladder er hoort bij een muziekstuk? De belangrijkste aanwijzingen zijn:
-De kruizen of mollen aan de notenbalk
-De slottoon
-Het slotakkoord
Als je de toonladder van G wilt spelen; begin je op de G en eindig je op de G. Maar de tonen daartussen moeten dezelfde afstanden hebben als de toonladder van C. Je kunt ze het beste even opschrijven.
Als er géén kruizen of mollen vooraan de notenbalk staan, komen er dus geen zwarte toetsen in het basismateriaal van het muziekstuk voor. Dan is het de toonladder van C majeur of die van A mineur. Wanneer het muziekstuk eindigt op een C en een C akkoord, is de toonsoort C majeur. Maar als het stuk met een A en een A mineur akkoord eindigt, dan weet je dat het muziekstuk in A mineur staat.
Als er aan de notenbalk één kruis staat, is de toonsoort G majeur of E mineur. De toonladder heeft namelijk een kruis, de verhoogde f. Als er aan de notenbalk één mol staat, is de toonsoort F majeur of D mineur. Die toonladder heeft namelijk een mol, de verlaagde b.
